ABD’nin en iyi 30 Doktorundan biri Şükrü Emre

ABD'nin en iyi 30 Doktorundan biri Şükrü Emre

Profesör Dr. Şükrü Emre, Yale Organ Nakli Merkezi'nin kurucusu… Organ naklinde dünyanın sayılı isimlerinden olan Emre, yapay organ konusundaki çalışmaları anlattı: Hayvandan insana organ naklinde çok yol alındı. Ayrıca 3 boyutlu yazıcıda organ yapımıyla ilgili deneyler de var. Em­re, kanser araştırmalarını sürdürüyor.

Editor: Süperadmin
04 Kasım 2017 - 21:54

Profesör Dr. Şükrü Emre, Yale Organ Nakli Merkezi'nin kurucusu… Organ naklinde dünyanın sayılı isimlerinden olan Emre, yapay organ konusundaki çalışmaları anlattı:
Hayvandan insana organ naklinde çok yol alındı. Ayrıca 3 boyutlu yazıcıda organ yapımıyla ilgili deneyler de var.

Em­re, kanser araştırmalarını sürdürüyor.

Kar­şı­nız­da he­pi­mi­zin çok gu­rur du­ya­ca­ğı ola­ğa­nüs­tü bir Türk he­kim var: Pro­fe­sör Şük­rü Em­re. Ame­ri­ka'nın “En İyi 30 He­ki­m”­in­den bi­ri, ka­ra­ci­ğer nak­li cer­ra­hi­sin­de dün­ya­nın en ün­lü dok­tor­la­rın­dan, bu­nu da 2005 yı­lın­da ger­çek­leş­tir­di­ği ve “Tıp Mu­ci­ze­si­” ola­rak anı­lan ope­ras­yo­na borç­lu. Prof. Dr. Em­re'nin has­ta­la­rın­dan 5 ya­şın­da Frank­lin Chu­qu­i sağ­lı­ğı­na ka­vuş­mak için ka­ra­ci­ğer nak­li bek­ler­ken, tra­fik ka­za­sın­da ölen bi­rin­den bek­le­nen or­gan bu­lun­du. An­cak ha­zır­lık aşa­ma­sın­da or­ga­nın ih­ti­yaç­tan bü­yük ol­du­ğu­nu gö­ren Şük­rü Em­re, ka­ra­ci­ğe­ri iki­ye ayı­rıp bir par­ça­yı Frank­li­n'­e, di­ğe­ri­ni ise bir baş­ka has­ta­ne­de na­kil bek­le­yen 37 ya­şın­da­ki John Le­e'­ye nak­let­ti.
Eş za­man­lı ame­li­yat­la­rın so­nun­cu­su ise üçün­cü bir ame­li­yat­ha­ne­ye ge­ti­ri­len 67 ya­şın­da­ki Har­ri­et Gold­ma­n'­a ya­pıl­dı. Do­mi­no ame­li­ya­tı adı ve­ri­len bu ope­ras­yon­dan son­ra 3 has­ta da sağlığına kavuştu. Sa­de­ce bu de­ğil, Em­re 17 gün­lük be­beğe bi­le ka­ra­ci­ğer nak­li yap­mış. Em­re ile ku­ru­cu­su ol­du­ğu Ya­le Üniversitesi Or­gan Nak­li Mer­ke­zi'n­de ko­nuş­tum.

AKLIN MİLLİYETİ YOKTUR

– Ho­cam, Ame­ri­ka'nın sa­yı­lı or­gan nak­li mer­kez­le­rin­den bi­rin­de­yiz, Ya­le Üni­ver­si­te­si Or­gan Nak­li Mer­ke­zi. Si­zin eme­ği­niz…
Bu­ra­nın prog­ra­mı­nı ben kur­dum, o za­man gün­de 17 sa­at ça­lı­şı­yor­dum. Ağır bir ra­hat­sız­lık ve 7 gün ko­ma­dan son­ra, 2012 yı­lı­nın ba­şın­da Mer­kez Di­rek­tör­lü­ğü'n­den is­ti­fa­mı ver­dim. Bir yıl ka­bul et­me­di­ler ama ni­ha­yet 2013 ba­şın­da ‘Ta­ma­m' de­di­ler. 3 yıl­dır ken­di kur­du­ğum bu mer­kez­de sa­de­ce he­kim ola­rak ça­lı­şı­yo­rum.
– Gör­dü­ğüm ka­da­rıy­la bu­ra­da cid­di bir Türk aka­de­mik me­di­kal ekip var. Tü­mü de çok ba­şa­rı­lı.
Be­nim gel­di­ğim dö­nem­ler­de çok az­dı. Türk­ler Ame­ri­ka'yı geç keş­fet­ti­ler. Şim­di 3. ku­şak ba­şa­rı­la­rı­mız var. Bir ar­ka­da­şı­mı­zın ço­cu­ğu 2 yıl ön­ce Har­var­d'­ı bi­rin­ci­lik­le bi­tir­di. İki kı­zım Har­vard, bi­ri de Ya­le me­zu­nu. Bu ço­cuk­lar sü­per ye­tiş­ti­ler, her an­lam­da Tür­ki­ye'yi iyi tem­sil eden ço­cuk­lar. Şim­di on­la­rın ye­tiş­tir­dik­le­ri ço­cuk­lar da­ha da ile­ri gi­de­cek. No­bel ödül­le­ri ala­cak ço­cuk­la­rı­mız var bi­lim dün­ya­sın­da. Ak­lın mil­li­ye­ti yok. Eme­ğin de mil­li­ye­ti yok.

TARAF TUTMAK KAYBETTİRDİ

– İn­san hem se­vi­ni­yor, hem üzü­lü­yor bu ço­cuk­la­rı mem­le­ket­te tu­ta­ma­dık di­ye…
Hak­lı­sın. Ta­raf tut­mak­tan, “Be­nim va­tan­da­şım işi­ni bi­li­r” söy­le­miy­le her­ke­si üç ka­ğı­da ite­le­mek­ten do­la­yı. Bir de hak et­me­yen in­san­la­ra yol­lar açıl­dı­ğı için… Tür­ki­ye'de fa­na­tizm çok. Biz bey­ni­miz­den çok be­de­ni­mi­zi kul­lan­ma­yı se­vi­yo­ruz, bil­gi üre­ti­le­mi­yor. De­mok­ra­si bi­ze hâ­lâ 5 göm­lek bol.

ÇOCUKLARA HÜCRE NAKLİ

– Bi­raz da ku­ru­cu­su ol­du­ğu­nuz Ya­le Or­gan Nak­li Mer­ke­zi'­ni an­lat­ma­nı­zı is­te­rim.
Ya­le, dün­ya­nın sa­yı­lı üni­ver­si­te­le­rin­den bi­ri. Bu­ra­da pek çok uz­man­lık ala­nı bir ara­da ça­lı­şı­yo­ruz. Do­ku bi­li­mi, cer­ra­hi, da­hi­li­ye. Hep­si­nin ala­nın­da çok fark­lı araş­tır­ma pro­je­le­ri de­vam edi­yor. So­nun­cu­su şu: Bi­zim ‘ü­re bo­zuk­lu­ğu' de­di­ği­miz bir has­ta­lık var. Ge­ne­tik ola­rak ve bir en­zim ek­sik­li­ği­ne bağ­lı ge­li­şi­yor, bu has­ta­lık­ta ka­ra­ci­ğer amon­ya­ğı üre­ye çe­vi­re­mi­yor, amon­yak vü­cut­ta bi­ri­ki­yor. Amon­yak se­vi­ye­si kan­da çok ar­tın­ca be­yin­de ha­sar olu­şu­yor. İş­te şim­di bi­zim mer­ke­zi­miz­de bu has­ta­lı­ğı olan ço­cuk­la­ra biz ka­ra­ci­ğer hüc­re nak­li ya­pı­yo­ruz.
– Peki ne de­mek ka­ra­ci­ğer hüc­re nak­li? Nor­mal ka­ra­ci­ğer nak­lin­den far­kı ne?
Bu çok ye­ni bir pro­je. Ka­ra­ci­ğe­ri hüc­re­le­ri­ne ayı­rı­yo­ruz, bu hüc­re­le­ri ço­cuk­la­rın ka­ra­ci­ğer­le­ri­ne en­jek­te edi­yo­ruz. Ya­ni bir or­ga­nı de­ğil, or­gan­dan al­dı­ğı­mız hüc­re­le­ri nak­le­di­yo­ruz, en­jek­si­yon­la.

MAKİNELER ŞANSI ARTIRDI

– Ya­pay or­gan ko­nu­sun­da ça­lış­ma­lar ne aşa­ma­da?
Or­gan kı­sı­tı­nı gi­der­mek için iki yol var; bi­ri sı­cak ve so­ğuk per­vis­yon ma­ki­ne­le­ri ile il­gi­li ça­lış­ma­lar. Bu ma­ki­ne­ler ve­ri­ci ki­şi­den al­dı­ğı­nız or­gan­la­rın de­for­mas­yo­nu­nu dü­zelt­mek için kul­la­nı­lı­yor. Do­nör­den or­ga­nı alı­yor­su­nuz, na­kil ger­çek­le­şe­ne ka­dar or­ga­nı bu ma­ki­ne­ye bağ­lı­yor­su­nuz. Her or­ga­nın ka­li­te­si ay­nı de­ğil, bu ma­ki­ne­le­re or­ga­nın ka­li­te­si­ni yük­sel­te­bi­li­yor­su­nuz. On­dan son­ra ta­kı­yor­su­nuz. Bu ma­ki­ne­ler gi­de­rek ge­li­şi­yor, al­dı­ğı­mız her or­ga­nı nak­let­me şan­sı­mız yük­se­li­yor.
– Bu bi­rin­cisi, ikin­ci­si ne?
Ze­no trans­plan­tas­yon, ya­ni hay­van­dan in­sa­na or­gan nak­li. İn­sa­na or­gan do­ku­suna en ya­kın olan hay­van­ do­muz. Bu alan­da yo­ğun ça­lış­ma­lar var. Ge­ne­tik bir mü­hen­dis­lik­le do­muz ha­zır­la­nıp, bu do­muz­la­rın ‘te­miz ka­ra­ci­ğe­ri­ni', ya­ni hiç­bir has­ta­lık izi ol­ma­yan ve vü­cut ta­ra­fın­dan red­de­dil­me­ye­cek or­gan­la­rı in­sa­na tak­mak. Çok yol alın­dı bu ko­nu­da.

LABORATUVARDA ÜRETİLİYOR

– Ho­cam bu do­muz­lar la­bo­ra­tu­ar or­ta­mın­da mı üre­ti­li­yor?
Evet. İn­san ge­no­mu­nu bi­li­yor­sun klon­la­ya­bi­li­yo­ruz. Do­muz­da çok az sa­yı­da da ol­sa, be­lir­li ge­ne­tik kod­lar var in­sa­na uy­ma­yan. On­la­rı de­ğiş­ti­re­rek üre­ti­yor­su­nuz bu do­muz­la­rı. Böy­le­ce in­san vü­cu­du ka­bul edi­yor.
– Pe­ki üçün­cü ça­lış­ma?
Üçün­cü­sü ta­kı­lan ka­ra­ci­ğer­le­rin ye­ni vü­cut­lar­da uzun sü­re ya­şa­ma­sı için ya­pı­lan ça­lış­ma. Vü­cu­du­muz­da ye­ni or­gan­la­rı ka­bul et­mek­te fay­da sağ­la­yan hüc­re­ler var; T hüc­re­le­ri. Bu ye­ni ça­lış­ma ile na­kil ya­pı­lan has­ta­nın T hüc­re sa­yı­sı­nı art­ır­ma­ya ça­lı­şı­yo­ruz.

3D YAZICI DENEYLERİ…

– Bun­lar­dan han­gi­sin­den hız­la so­nuç bek­le­ni­yor?
10 se­ne­ye da­ha ih­ti­ya­cı­mız var. Do­muz­lar­la ya­pı­lan ça­lış­ma­lar­da bir ye­re ka­dar gel­dik, yüz­de 30 ba­şa­rı­lı ol­du. Ama da­ha in­san üze­rin­de baş­la­mış de­ğil.
Şim­di da­ha de­ği­şik bir sis­tem de ge­liş­ti, be­lir­li or­gan­lar­da onu bek­li­yo­ruz. 3D ya­zı­cı de­nen bir şey var, 3 bo­yut­lu ya­zı­cı. Bu­nun­la şim­di da­mar ve de­ri ya­pı­yor­lar. Ya­kın­da or­gan yap­ma­yı da de­ne­ye­cek­ler. En son araş­tır­ma aşa­ma­sın­da olan ça­lış­ma bu.

YETENEK VE SABIR ÖNEMLİ

– Ye­te­nek var mı tıp­ta?
He­le cer­ra­hi­de ye­te­nek çok önem­li. Ye­te­ne­ğin yok­sa ka­fan ça­lı­şı­yor­sa stan­dart olur­sun. Bi­raz ap­tal­san çok kö­tü bir cer­rah olur­sun. Ama ye­te­ne­ğin var­sa ve akıl­lıy­san o za­man çok ya­ra­tı­cı olur­sun. El be­ce­ri­si, 3 bo­yut­lu dü­şün­me, ha­yal gü­cü ve ame­li­yat­ha­ne­de ya­ra­tı­cı­lık. Ba­zen öy­le bir şey olur ki da­mar kı­sa ka­lır, bu­nu na­sıl çö­ze­cek­sin ve­ya bir da­ma­rın ça­pı di­ğe­rin­den fark­lı­dır, bu­nu na­sıl hal­le­de­cek­sin? Ye­te­nek ve sa­bır, cer­ra­hi­de önem­li iki un­sur.

BA­ŞA­RI­YA GÜN­DE 17 SA­AT ÇA­LI­ŞA­RAK ULAŞ­TI
Prof. Şük­rü Em­re, Öz­lem Gür­se­s'­e ça­lış­ma­la­rı an­lat­tı. Ya­le Or­gan Nak­li Mer­ke­zi ku­ru­cu­su olan Prof. Em­re'nin, gün­de 17 sa­at ça­lı­şa­rak kur­du­ğu mer­kez bin­ler­ce has­ta­ya umut olu­yor.

 

GUR­BET­TE SI­FIR­DAN BAŞ­LA­DIM HER­KE­SE KEN­Dİ­Mİ İS­PAT ET­TİM

– Ya­le­ Üniversitesi'nden ön­ce ner­edey­di­niz?
New York Mo­unt Sı­na­i Has­ta­ne­si'n­de Or­gan Nak­li Mer­ke­zi'nin ba­şın­day­dım. 35 ya­şın­da, İs­tan­bul Üni­ver­si­te­si'n­de­ki do­çent­lik ka­ri­ye­ri­mi bı­ra­kıp 1989'da bu­ra­ya gel­di­ği­miz­de gur­bet­çiy­di­k, hat­ta ‘göç­me­n'­dik. Sı­fır­dan baş­la­dık, ken­di­mi­zi is­pat et­mek zo­run­day­dık ve ba­şar­dık.
– Ney­di zor ta­ra­fı?
Biz­de in­san­la­rı yen­me­nin yo­lu on­la­rı bas­kı­la­mak­tan, kö­tü­le­mek­ten ge­çer. Bu­ra­da ise işi­ni iyi ya­pı­yor­san, her­kes ge­lir önün­de eği­lir, yar­dım eder sa­na. Ame­ri­ka'da çok önem­li üç şey var: Bir; her­kes çok ça­lı­şı­yor. 70 ya­şın­da­ki in­san gün­de 3 sa­at bi­le ol­sa bir lo­kan­ta­da gar­son­luk ya­pı­yor. İki; hak ede­nin hak­kı ve­ri­li­yor. Dü­şün ki ben bir Ya­hu­di has­ta­ne­sin­de, Mo­unt Sı­na­i'­de se­ne­ler­ce bir Müs­lü­man ola­rak yö­ne­ti­ci­lik yap­tım. Üç, bu­ra­sı kül­tür­le­rin bu­luş­ma nok­ta­sı. 72 bu­çuk mil­let­ten in­san var, her­kes bir şey­ler ya­pı­yor, her­kes bir kat­kı­da bu­lu­nu­yor.
– Peki siz he­kim ola­rak mut­lu mu­su­nuz?
Be­nim için en önem­li­si ne bi­li­yor mu­sun? Ame­li­ya­tı bi­ti­rir­sin, çı­kar­sın, has­ta sa­hip­le­ri­ne, “Her şey yo­lun­da­” de­di­ğin an­da göz­le­rin­den akan yaş­lar ve sev­gi sel­le­ri. O akıl al­maz bir gü­zel­lik­…
– Ter­si de çok acı de­ğil mi?
Biz­de ame­li­yat son­ra­sı ölüm ol­maz. Ma­sa­da in­san bı­rak­ma­dım hiç. Bel­ki şans…

MA­LAT­YA'DA YIL­DA 200 Kİ­Şİ­YE NA­KİL YA­PI­LI­YOR, BU ÇOK BÜ­YÜK BİR BA­ŞA­RI

– Hü­kü­met­le ve Sağ­lık Ba­kan­lı­ğı ile ya­kın ça­lı­şa­rak bu mer­kez­de­ki or­gan nak­li sis­te­mi­ni Tür­ki­ye'de de kur­du­nuz. Ne de­ğiş­ti?
Tür­ki­ye'de da­ha faz­la ba­ğış top­la­nı­yor ar­tık, bu bir. İkin­ci­si Tür­ki­ye'de zen­gin in­san­lar or­gan­la­rı alı­yor­lar­dı, lis­te fi­lan yok­tu. Şim­di be­lir­li bir lis­te var ve her­kes sı­ra­lı. Bu lis­te dı­şın­da bir ame­li­yat olur­sa Sağ­lık Ba­kan­lı­ğı he­men so­ru­yor, sa­vun­ma ve açık­la­ma is­ti­yor.
– Ne­ye gö­re şe­kil­le­ni­yor bu lis­te?
Her or­ga­na gö­re de­ği­şi­yor. Aci­li­yet önem­li bir kri­ter. Ame­ri­ka'da­ki sis­te­min ay­nı­sı. 5-6 yıl­dır bu sis­tem uy­gu­la­nı­yor. Bel­li ek­sik­le­ri var, şim­di on­la­rın üze­rin­de ça­lı­şı­yo­ruz.

KÜSMEK PASİF ŞİDDET YÖNTEMİDİR

– Tür­ki­ye na­kil ame­li­yat­la­rın­da çok iler­le­di de­ğil mi?
Tür­ki­ye şu an­da dün­ya­da can­lı­dan na­kil ya­pan ül­ke­ler ara­sın­da her se­ne ya bi­rin­ci ya ikin­ci olu­yor. Övü­ne­rek söy­lü­yo­rum bu­nu. En faz­la can­lı­dan or­gan nak­li ya­pılan yer Ma­lat­ya, se­ne­de 200 or­gan nak­li ame­li­ya­tı ya­pı­yor­lar. Akıl al­maz ba­şa­rı­lı­lar.
– Ço­ğu da si­zin öğ­ren­ci­le­ri­niz…
Tür­ki­ye'de or­gan nak­li ya­pan in­san­la­rın yüz­de 70'i be­nim ya­nım­da ye­tiş­ti. On­la­ra söy­le­di­ğim bir tek şey var: Ame­li­ya­tı her yer­de öğ­re­nir­si­niz, Ame­ri­ka'da öğ­re­ne­ce­ği­niz en önem­li şey, küs­me­mek! Çün­kü küs­mek pa­sif şid­det­tir. İkin­ci­si, as­ga­ri müş­te­rek­ler­de bir­leş­mek. Üçün­cü­sü, ekip ol­mak. Bunları yaptığınız za­man Tür­ki­ye'yi bir ye­re ge­ti­rir­si­niz.

KA­RA­Cİ­ĞE­RE EN ZA­RAR­LI ŞEY YAĞ

– Bu­gü­ne ka­dar­ki en kü­çük na­kil has­ta­nız kaç ya­şın­day­dı?
En kü­çük ka­ra­ci­ğer nak­li yap­tı­ğım has­ta 17 gün­lük­tü! 19 gün­lük de yap­tım. Bu be­bek­le­rin ka­ra­ci­ğe­ri iki par­mak fi­lan­dır.
– 17 gün­lük na­kil yap­tı­ğı­nız has­ta­nız ha­yat­ta mı?
Ta­bi­i, 1998'de yap­tım ame­li­ya­tı. Ne­re­dey­se 20 ya­şın­da, Sa­rah Gis­bo­urgh, New Jer­se­y' de ya­şı­yor. Akut ka­ra­ci­ğer yet­mez­li­ği var­dı. Şim­di çok iyi.
– Ka­ra­ci­ğe­re en za­rar­lı şey ne?
Yağ. Yağ­lı in­sa­nın ka­ra­ci­ğe­ri­ne bak­tı­ğın za­man par­lak, sap­sa­rı gö­zü­kü­yor.
Yağ­lan­ma, ora­dan da si­ro­za çe­vi­ri­yor. Unut­ma biz HI­V'­li has­ta­la­ra or­gan nak­li ya­pı­yo­ruz, AID­S'­li has­ta­la­ra ya­ni. Dün­ya­da çok az ya­pı­lı­yor bi­li­yor­sun.
– Tıb­bın ge­ne­lin­de şu an­da en sı­cak baş­lık han­gi­si?
Obe­zi­te, ya­ni şiş­man­lık en bü­yük sı­kın­tı­mız. Tüm dün­ya­da böy­le. Bir ham­bur­ger ye­di­ğin za­man 1400 ka­lo­ri. Tüm gün bo­yun­ca al­man ge­re­ken mik­tar bu za­ten RÖPORTAJ: Özlem GÜRSES – Fotoğraflar: Yürek Akbar  Sözcü

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR x
ABD'den S400 tehdidi
ABD'den S400 tehdidi
ABD'den Rıza Sarraf İtirafçı Oldu İddiası
ABD'den Rıza Sarraf İtirafçı Oldu İddiası