Amerika'da doğum günlerinde birçok restoranın, mobil uygulamalarını indiren müşterilerine ücretsiz hamburger, milkshake, kek ve dondurma gibi hediyeler tanımladığını belirten Merve Alizh, bu avantajların bazen tüm doğum günü ayı veya haftası boyunca geçerli olduğunu söyledi. Doğum gününe özel %20 indirimli burger ve tamamen ücretsiz milkshake aldığını belirten Alizh, "Diyette olmama rağmen yedim ve mutlu oldum" ifadelerini kullandı.

Amerika'daki "Ortak Tuvalet" ve "Evsiz" Önlemlerine İsyan Etti

,Videonun devamında gittiği restorandaki tuvalet düzenine dikkat çeken Alizh, Amerika genelinde yaygınlaşan bir uygulamaya tepki gösterdi. Birçok işletmede artık kadın ve erkeklerin aynı tuvaleti kullanmak zorunda kaldığını belirten fenomen isim, "Ne yazık ki Amerika’da birçok restoranda artık tüm cinsiyetler aynı tuvaleti kullanıyor ve ben bundan çok rahatsızım. Erkeklerle aynı tuvaleti paylaşmak gerçekten sıkıntılı. Buradan tüm erkeklere rica ediyorum, lütfen biraz temiz bırakın, arkanızdan insan geliyor" diyerek sitem etti.

F-35 Savaş Uçakları Türkiye'ye Verilecek Mi?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump, NATO Zirvesi öncesinde Beştepe'de bir araya geldi. Erdoğan ve Trump, F-35 satışı, KAAN uçaklarının motorları ve CAATSA yaptırımlarına ilişkin önemli açıklamalar yaptı.

Gazeteciler Trump'a Türkiye'ye F-35 satışını sordu.

Trump bu soruya şu yanıtı verdi:

"Bu konuda bir karar vereceğiz. Çok iyi bir ilişkimiz var ve sanıyorum ki birçok kişi neden bunu yapmıyoruz diye düşünüyorlar. Türkiye sadık bir dostumuz. F-35 harika bir uçak. Ve kesinlikle bu konuda bir şeyler düşüneceğiz."

Trump'ın F-35 ve CAATSA yaptırımları açıklamalarının ardından, kısa sürede F-35 satışına ilişkin yeni gündem maddelerinin belirlenmesi bekleniyor.

Ayrıca Beştepe'de gazetecilerin sorularını yanıtlayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, F-35 konusunun Türkiye için yeni bir konu olmadığını belirtti ve bu konuyu Amerikalı yetkililerle daha önce de görüştüklerini ve beş uçak için söz alındığını anımsattı.

Türkiye Hava Gücünde Çağ Atlayacak

Türkiye, F-35 programına olası dönüş senaryosunda hava savunma sisteminde oldukça güçlü bir konumda yer alacak. Türkiye, F-35 kısıtlamaları döneminde kendi 5. nesil milli muharip uçağı KAAN projesini başarıyla göklere çıkardı. F-35 projesindeki diplomatik engellerin çözülmesi durumunda, TSK'nın hava gücü hem yerli KAAN hem de F-35 jetlerinin ortak harekat ağıyla gökyüzünde pürüzsüz bir hakimiyet kurma potansiyeline erişecek.

F-35'ler Neden Bu Kadar Önemli?

Türkiye, düşük görünürlük, sensör teknolojileri ve radar sistemi gibi üstün yetenekleriyle Hava Kuvvetleri Komutanlığının operasyonel etkinliğini artıracak F-35 savaş uçaklarını almayı bekliyor.

F-35, Türk Hava Kuvvetleri'nin envanterinde KAAN'ın ardından ikinci 5. nesil savaş uçağı olacak.

Uçak, düşük görünürlük, sensör teknolojileri ve radar sistemi gibi üstün yeteneklerle Hava Kuvvetleri Komutanlığı'nın operasyonel etkinliğinde çarpan etkisi oluşturacak. F-35, daha önce sahip olunmayan kabiliyetler sunarak Hava Kuvvetleri'nin savunma ve saldırı yeteneğini önemli ölçüde artıracak.

Türkiye, F-35'le günümüzün geleneksel ihtiyaçlarını karşılarken, yarının zorlu gereksinimlerine de yanıt verebilecek gelişmiş hava sistemine sahip olacak.

F-35'e yurtiçi imkanlarla geliştirilen Hassas Güdüm Kiti ve SOM-J füzesi gibi ürünlerinin entegre edilmesiyle muharebe yeteneği çarpan etkisiyle artacak, bu da Türk Hava Kuvvetleri'nin stratejik ve iyi korunan hedeflere yüksek hassasiyetle ulaşmasını sağlayacak.

Türkiye, ilk F-35'in teslim edilmesiyle uçaklarını almaya başlayan ülkeler kulübüne katılacak.

F-35 Özellikleri Neler?

F-35 Müşterek Taarruz Uçağı, tek pilot ve tek motorlu, beşinci nesil, hava-yer taarruz, keşif, taktik savunma gibi çok maksatlı görevleri, düşük görünürlük özelliğiyle gerçekleştirebiliyor.

Sahip olduğu DAS sistemiyle 360 derece görüş sağlayabilen F-35'in, özel tasarlanmış geometrisi ve kaplaması sayesinde sahip olduğu düşük görünürlük özelliği, düşman radarları tarafından tespitini güçleştiriyor.

F-35, sahip olduğu Link-16 ve MADL haberleşme sistemleriyle tespit ettiği tehditleri etrafında bulunan diğer F-35 ve silah sistemleriyle paylaşabiliyor, bu sayede harp ortamındaki farkındalık seviyesi artırılıyor.

Sensör füzyon teknolojisiyle EOTS, DAS, radar gibi kaynaklardan aldığı bilgileri birleştirerek, harp ortamının resmini pilota sunan uçak, bu sayede dost ve düşmana yönelik tanımlamaların çok daha doğru şekilde yapılmasını sağlıyor.

F-35'in 3 ayrı konfigürasyonu bulunuyor. Geleneksel kalkış ve iniş (CTOL) yeteneğine sahip F-35A, iniş ve kalkış yapabilmek için piste ihtiyaç duyuyor. Kısa kalkış ve dikey iniş (STOVL) yapabilen F-35B, kısa pistlerden kalkış yapabiliyor ve helikopter gibi iniş gerçekleştirebiliyor.

Uçak gemileri için tasarlanmış versiyon (CV) F-35C ise helikopterler gibi olduğu yerden yükselerek kalkış yapıp ve aynı şekilde inebiliyor.

F-35 uçağına Türk Silahlı Kuvvetleri envanterinde de bulunan KC-135 Stratotanker tipi uçaklarla havadan yakıt ikmali yapılabiliyor. F-35 savaş uçağının menzili de versiyonlarına göre farklılıklar gösteriyor. Uçağın maksimum menzili F-35A'da 2 bin 200, F-35B'de bin 667, F-35C'de 2 bin 593 kilometreyi buluyor.

Yeni nesil savaş uçağı, 15,67 metre uzunluğa, 4,33 metre yüksekliğe, 10,65 metre kanat açıklığına, 42,7 metrekare kanat alanına sahip bulunuyor.

Uçağın boş ağırlığı F-35A'da 13 bin 170, F-35B'de 14 bin 588, F-35C'de 14 bin 547 kilograma karşılık geliyor.

Yüklü ağırlığı 22 bin 470, azami kalkış ağırlığı 31 bin 800 kilogram olan uçak, 1,6+ mach (saatte bin 932 kilometre) azami hıza, 60 bin feet (18 bin 288 metre) azami irtifaya çıkabiliyor.

Avcı/savaş uçağı F-35, havadan havaya füzeler, havadan karaya füzeler, gemisavar füzeleri atabilme yeteneğine sahip bulunuyor.

F-35 Fiyatı Ne Kadar?

Mevcut görüşmeler ve kamuoyuna yansıyan açıklamalara göre Türkiye'nin talep ettiği paket 5 adet F-35A savaş uçağından oluşuyor. Ancak satış henüz kesinleşmiş değil. ABD Başkanı'nın olumlu açıklamalarına rağmen, satışın gerçekleşmesi için ABD Kongresi'ndeki yasal engellerin ve S-400 meselesinin tamamen çözülmesi gerekiyor.

Bir adet F-35A'nın "flyaway" (çıplak uçak) maliyeti son üretim partilerinde yaklaşık 90 milyon dolar seviyesinde. Ancak ülkeler yalnızca uçağı satın almıyor. Pakete genellikle; yedek motorlar, mühimmat, pilot ve teknisyen eğitimi, simülatörler, bakım ekipmanları, lojistik destek, yazılım ve yedek parçalar da dahil ediliyor.

Bu nedenle gerçek satış bedeli uçak başına değişkenlik gösteriyor.

Öte yandan Türkiye, F-35 programının ortaklarından biriydi ve programdan çıkarılmadan önce yaklaşık 1,4 milyar dolar ödeme yapmıştı. Bu ödeme, Türkiye'nin üretim ortaklığı ve sipariş ettiği uçaklarla ilgiliydi. Ankara, bu tutarın iadesini veya farklı bir savunma anlaşmasıyla telafi edilmesini uzun süredir talep ediyor. Türkiye'nin daha önce ödediği 1,4 milyar doların nasıl mahsup edileceği ise iki ülke arasındaki müzakerelerin sonucuna bağlı olacak.

ABD'de Yeni Tasarruf Ve Yatırım Dönemi

Bakanlık açıklamasına göre Trump Accounts, ABD'nin kuruluşunun 250. yılı kapsamında hayata geçirilen bir tasarruf ve yatırım platformu olarak tasarlandı. Programın, çocukların doğdukları günden itibaren Amerikan ekonomisinde finansal bir pay edinmelerini desteklemeyi amaçladığı belirtildi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, "Trump Accounts artık aktif ve Başkan Trump sayesinde her çocuk, doğduğu günden itibaren Amerikan Rüyası'nda söz sahibi olabiliyor." dedi. Bessent, ailelerin artık hesaplarına para yatırabileceğini, finansal eğitim içeriklerine erişebileceğini ve uygulamanın tüm özelliklerini kullanabileceğini ifade etti.

Uygulamaya Yeni Özellikler Eklendi

Tam kapsamlı sürümle birlikte ebeveynler ve çocuklar hesaplarına güvenli şekilde erişebiliyor, bakiyelerini gerçek zamanlı takip edebiliyor ve telefon ya da tablet üzerinden doğrudan katkı sağlayabiliyor. Güncellenen hesap panoları sayesinde yatırım performansı, yapılan katkılar ve hesap bakiyeleri tek ekranda görüntülenebiliyor. Ayrıca düzenli ödeme talimatı oluşturma, banka hesabı bağlama ve kişiselleştirilmiş yönlendirme gibi yeni özellikler de uygulamaya eklendi.

Finansal Eğitim Modülleri Sunuluyor

Trump Accounts uygulaması, ebeveynler ve çocuklar için 15 etkileşimli finansal eğitim modülü de içeriyor. Bu eğitimlerde tasarruf, yatırım, bileşik getiri, çeşitlendirme ve Amerikan sermaye piyasalarının işleyişi gibi temel finans konuları anlatılıyor. Ailelerin öğrendikleri bilgileri doğrudan hesapları üzerinden uygulayabilmesi hedefleniyor.

Hesap Açılışı Ücretsiz Yapılabilecek

ABD Hazine Bakanlığı, Trump Accounts hesaplarının ücretsiz açılacağını duyurdu. Aileler, TrumpAccounts.gov üzerinden programa kayıt yaptırabilecek, uygunluk şartları ve güvenlik süreçleri hakkında bilgi alabilecek. Kayıt işleminin ardından ebeveynler hesaplara hemen katkı yapabilecek, çocuklar ise 6 Temmuz Pazartesi günü itibarıyla yatırımlarını uygulama üzerinden takip edebilecek.

İşverenlerden Destek Geliyor

Program kapsamında 50'den fazla şirket, çalışanlarının çocukları adına Trump Accounts hesaplarına katkı sağlamayı taahhüt etti. Bakanlık, işverenlerin yapacağı katkıların, Hazine'nin sağladığı 1.000 dolarlık destekten yararlanamayan çocuklar için de ek finansman oluşturabileceğini belirtti. Ayrıca küçük işletmelerin bu uygulama sayesinde çalışanlarına vergi avantajı sağlayan uzun vadeli bir destek sunabileceği ifade edildi.

ABD İlk Sıradaki Yerini Koruyor

2026 yılında NATO içinde en yüksek savunma harcamasını yine ABD'nin yapması bekleniyor. ABD'nin 1 trilyon 32 milyar 849 milyon dolarlık bütçeyle ittifakın toplam savunma harcamalarının yaklaşık yüzde 57'sini tek başına karşılayacağı tahmin ediliyor. ABD'yi 147 milyar dolarla Almanya, 110 milyar dolarla İngiltere, 80 milyar dolarla Fransa, 57 milyar dolarla İtalya, 53 milyar dolarla Polonya ve 52 milyar dolarla Kanada takip edecek. Türkiye'nin savunma harcamasının ise 48 milyar dolar seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor.

GSYH Oranında Baltık Ülkeleri Öne Çıkıyor

NATO verilerine göre, 2026 yılında 5 üye ülkenin temel savunma harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılalarının (GSYH) yüzde 3,5'ini aşacağı öngörülüyor. Bu alanda ilk sırada yüzde 5,33 ile Litvanya yer alırken, onu yüzde 5,1 ile Estonya, yüzde 4,92 ile Letonya, yüzde 4,68 ile Polonya, yüzde 3,65 ile Yunanistan, yüzde 3,49 ile Danimarka ve yüzde 3,22 ile İsveç izleyecek. Türkiye'nin savunma harcamalarının milli gelire oranının yüzde 2,85 olması bekleniyor.

NATO Ortalaması Yüzde 2,86 Seviyesinde

Aynı dönemde ABD'nin GSYH'sinin yüzde 3,17'sini, Almanya'nın yüzde 2,69'unu, İngiltere'nin yüzde 2,56'sını, Fransa'nın yüzde 2,22'sini ve İtalya'nın yüzde 2,10'unu savunmaya ayıracağı tahmin ediliyor. NATO genelinde ortalamanın ise yüzde 2,86 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Savunmaya milli gelirinden en düşük payı ayıracak ülkenin yüzde 1,61 ile Slovenya olacağı, onu yüzde 2 ile Belçika ve İspanya'nın takip edeceği öngörülüyor.

2035 Hedefi İçin Yeni Yol Haritası

Verilere göre, 17 NATO üyesinin 2026 yılında savunma ve güvenlikle bağlantılı yatırımlarda GSYH'nin yüzde 1,5'i hedefini yakalaması bekleniyor. NATO liderleri, 2025 yılında Lahey'de düzenlenen zirvede, 2035'e kadar temel savunma harcamalarının GSYH'nin yüzde 3,5'ine çıkarılması ve buna ek olarak sivil hazırlık, dayanıklılık, inovasyon, kritik altyapının korunması ile savunma sanayisinin güçlendirilmesine yönelik yatırımlar için yüzde 1,5 kaynak ayrılması konusunda uzlaşmıştı.

Yeni Düzenleme Yürürlüğe Girdi

OFAC tarafından yayımlanan yeni genel lisansa göre, 21 Haziran'da yürürlüğe giren ve İran menşeli ham petrol, petrokimya ürünleri ile petrol ürünlerinin üretimi, teslimatı ve satışına geçici izin veren uygulama iptal edildi. Böylece önceki lisansın sağladığı geçici muafiyet sona erdi.

7 Temmuz İtibarıyla Yasak Başladı

Yeni düzenleme kapsamında, 7 Temmuz itibarıyla İran menşeli ham petrol, petrokimya ve petrol ürünlerinin satın alınması, yüklenmesi veya bu ürünlerle ilgili herhangi bir işlem yapılmasına izin verilmeyeceği bildirildi. Kararın, söz konusu ürünlere ilişkin tüm yeni ticari faaliyetleri kapsadığı belirtildi.

Mevcut İşlemler İçin Son Tarih 17 Temmuz

Önceki genel lisanstan yararlanılarak başlatılan işlemler için ise sınırlı bir geçiş süreci tanındı. OFAC, bu kapsamda devam eden ticari faaliyetlerin olağan şekilde tamamlanması ve tasfiye edilmesi amacıyla 17 Temmuz'a kadar süre verildiğini açıkladı.

Geçici Muafiyet Beklenenden Erken Sona Erdi

OFAC, geçen ay yayımladığı genel lisansla İran menşeli ham petrol, petrokimya ürünleri ve petrol ürünlerinin üretimi, satışı, teslimatı ile gemilerden boşaltılması gibi normal şartlarda yasak olan işlemlere geçici muafiyet sağlamıştı. Söz konusu iznin 21 Ağustos'a kadar geçerli olacağı ve ödemelerin ABD doları üzerinden yapılabileceği belirtilmişti. Yeni kararla birlikte bu geçici uygulama planlanan tarihten önce sona erdirildi.

Bir Yılda 160 Bin Kilometre

Aracını 2024'ün başında teslim alan sürücü, yolcu taşımacılığı yaparak günde ortalama 7,5 saat direksiyon başında kaldığını ve bu süreçte yaklaşık 160 bin kilometreye ulaştığını belirtti. Paylaşımında, yolcuların en çok geniş iç mekânı, panoramik cam tavanı ve sürüş konforunu beğendiğini ifade etti.

En Büyük Masraf Teknik Güncelleme Oldu

Bakım sürecinde ilk olarak aracın lastikleri değiştirildi. Michelin Defender Platinum LTX lastikler için yaklaşık 2 bin 500 dolar harcandı.

Ancak asıl maliyet, güç dönüşüm sisteminin (Power Conversion System) Rev E sürümünden Rev F sürümüne yükseltilmesiyle ortaya çıktı. Bu işlem için yaklaşık 7 bin 200 dolar ödeme yapıldı.

Lastik değişimiyle birlikte toplam bakım ve onarım gideri 9 bin 700 doların üzerine çıktı.

"Garanti Kapsamı Dışında Kaldığınızda Tesla Hiç Acımıyor"

Deneyimini forumda paylaşan sürücü, garanti süresinin sona ermesinin ardından servis maliyetlerinin önemli ölçüde arttığını belirterek, "Garanti kapsamı dışında kaldığınızda Tesla hiç acımıyor" ifadelerini kullandı.

Paylaşım, özellikle elektrikli araçlarını yüksek kilometrelerde kullanan sürücüler arasında garanti sonrası bakım masraflarına yönelik tartışmaları yeniden alevlendirdi.

Raporda Türkiye; Çin, Japonya, Güney Kore, İngiltere, Vietnam ve Bangladeş ile birlikte, zorla çalıştırılarak üretilen ürünlerin ithalatını engellemeye yönelik yasal düzenleme ve uygulamaların yetersiz görüldüğü 54 ülke arasında yer aldı.

Yüzde 12,5 Ek Vergi Önerildi

USTR, zorla çalıştırmanın küresel ticarette haksız rekabete neden olduğunu belirterek, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu ülkelerden ithal edilen ürünlere yüzde 12,5 oranında ek gümrük vergisi uygulanmasını önerdi.

Raporda ayrıca, tekstil ve hazır giyim ürünleri için ülkelerin ABD'den yaptığı pamuk ve tekstil ithalatını dikkate alan alternatif bir tarife modeli üzerinde de çalışıldığı ifade edildi.

Uz'a göre birçok benzin istasyonu, ücretsiz üyelik sistemiyle müşterilerine galon başına indirim sunuyor. Sürücülerin yalnızca telefon numaralarıyla sisteme kayıt olmaları, pompada ya da kasada üyelik bilgilerini girmeleri halinde indirimlerden yararlanmaları mümkün oluyor.

Mobil uygulamalar ek avantaj sağlıyor

Benzin istasyonlarının mobil uygulamalarının da düzenli olarak özel kampanyalar ve indirimler sunduğunu ifade eden Uz, bu uygulamaların aktif şekilde kullanılmasının yakıt maliyetlerini düşürdüğünü söyledi.

Bunun yanı sıra Sam's Club ve Costco gibi üyelik sistemleri üzerinden de piyasa fiyatının altında benzin satın alınabildiğini belirten Uz, yakıt alışverişlerinde geri ödeme (cashback) sağlayan uygulamaların da ek tasarruf imkanı sunduğunu dile getirdi.

Küçük indirimler ay sonunda büyüyor

Yakıt alımlarında sağlanan küçük indirimlerin düzenli araç kullanan kişiler için ay sonunda ciddi bir tasarrufa dönüştüğünü vurgulayan Uz, özellikle Amerika'ya yeni taşınanların bu sistemleri öğrenmelerinin bütçeleri açısından önemli avantaj sağlayacağını ifade etti.

Şirketin sahibi Yum Brands, pizza zincirinin küresel operasyonlarını iki ayrı anlaşma kapsamında devretme kararı aldığını duyurdu.

Anlaşmaya göre, Çin dışındaki Pizza Hut operasyonları yaklaşık 1,5 milyar dolar karşılığında özel sermaye şirketi LongRange Capital'e satılacak.

Çin'deki faaliyetler ise yaklaşık 1,2 milyar dolar bedelle Yum China Holdings tarafından devralınacak.

Rekabet Baskısı Satış Kararını Hızlandırdı

Son yıllarda hızlı servis restoran sektöründe artan rekabet, Pizza Hut'ın performansını olumsuz etkiledi. Şirketin gelirleri geçen yıl yüzde 2 oranında gerilerken, özellikle ABD pazarında satışları artırmak için çeşitli yeniden yapılanma adımları gündeme geldi.

Bu kapsamda Pizza Hut, ABD'de yüzlerce şubesini kapatmayı planladığını açıklamış ve operasyonel verimliliği artırmaya yönelik çalışmalar başlatmıştı.

Uzmanlar, Yum Brands'in bu satışla birlikte kaynaklarını daha hızlı büyüyen restoran zincirlerine yönlendirmeyi hedeflediğini değerlendiriyor.

68 Yıllık Marka Yeni Döneme Giriyor

1958 yılında ABD'nin Kansas eyaletinde kurulan Pizza Hut, bugün yaklaşık 20 bin restoranıyla dünyanın en yaygın fast-food markalarından biri konumunda bulunuyor.

Yıllar içinde küresel çapta güçlü bir marka haline gelen şirket, özellikle pizza sektörünün öncü zincirlerinden biri olarak öne çıktı. Ancak değişen tüketici alışkanlıkları ve artan rekabet, markanın son yıllardaki büyüme hızını sınırladı.

Peki Türkiye bu listede kaçıncı sırada? İşte kredi kartı borcunun en yüksek olduğu ülkeler…

Ekonomi uzmanları ve çeşitli araştırmacılar, Musk’ın yükselişini tarih boyunca büyük servetler oluşturan sanayici ve teknoloji girişimcileriyle karşılaştırırken, bu süreçte piyasa yapıları, rekabet koşulları ve servet dağılımı konularında yeni tartışmaların ortaya çıktığına dikkat çekiyor.

SpaceX ve teknoloji yatırımları öne çıkıyor

Musk’ın servetindeki artışın arkasında başta SpaceX ve Tesla olmak üzere birçok teknoloji şirketindeki hisseleri bulunuyor.

Özellikle SpaceX’in uydu teknolojileri, ticari uzay taşımacılığı ve savunma sanayisine yönelik faaliyetleri, şirketin değerlemesinde önemli rol oynadı. Şirket, son yıllarda uzay taşımacılığı alanında maliyetleri düşüren çözümleri ve uydu internet projeleriyle dikkat çekti.

Tesla ise elektrikli araç üretimi ve enerji depolama sistemleriyle küresel otomotiv sektöründeki dönüşümün önemli aktörlerinden biri olarak gösteriliyor.

Servet eşitsizliği tartışmaları sürüyor

Musk’ın ekonomik gücündeki artış, dünyanın farklı ülkelerinde servet dağılımı ve vergi politikalarına ilişkin tartışmaları da yeniden gündeme taşıdı.

Bazı ekonomistler, teknoloji şirketlerinin ulaştığı yüksek piyasa değerlerinin servetin belirli kişilerde yoğunlaşmasına yol açtığını savunurken, diğer görüşler ise bu şirketlerin inovasyon, istihdam ve ekonomik büyümeye önemli katkılar sağladığını belirtiyor.

Uzmanlar, yapay zeka ve yüksek teknoloji sektörlerindeki hızlı büyümenin önümüzdeki yıllarda yeni milyarderler yaratmaya devam edebileceğini ifade ediyor.

Yapay zeka ve yeni ekonomi dönemi

Son yıllarda yapay zeka şirketlerinin değerlemelerindeki yükseliş, teknoloji sektöründeki sermaye hareketlerini hızlandırdı.

Yatırımcıların yoğun ilgi gösterdiği yapay zeka girişimleri, küresel piyasalarda yeni ekonomik fırsatlar oluştururken, bu alandaki büyümenin sürdürülebilirliği konusunda farklı görüşler bulunuyor.

Ekonomi çevrelerinde, yapay zeka ve ileri teknoloji yatırımlarının gelecekte küresel servet dağılımını nasıl etkileyeceği konusunda tartışmalar devam ediyor.

Tartışmaların odağında Musk var

Elon Musk, yalnızca şirketleri ve yatırımlarıyla değil, sosyal medya paylaşımları, siyasi açıklamaları ve iş dünyasındaki etkisiyle de sık sık gündeme geliyor.

Destekçileri Musk’ı teknoloji alanında dönüşüm sağlayan girişimcilerden biri olarak değerlendirirken, eleştirmenleri ise büyük teknoloji şirketlerinin ekonomik ve toplumsal etkilerinin daha fazla denetlenmesi gerektiğini savunuyor.

Musk’ın şirketlerinin büyümesi ve teknoloji sektöründeki etkisinin önümüzdeki dönemde de küresel ekonomi gündeminin önemli başlıklarından biri olmaya devam etmesi bekleniyor.

Hisse Fiyatı Netleşti

SpaceX tarafından yapılan açıklamada, toplam 555,6 milyon adet A sınıfı adi hisse senedinden oluşan ilk halka arzın hisse başına 135 dolar fiyatla satışa sunulduğu bildirildi. Belirlenen fiyat üzerinden hesaplandığında şirketin halka arzdan yaklaşık 75 milyar dolar brüt gelir elde ettiği kaydedildi.

Piyasa Değeri Trilyon Doları Aştı

Halka arz fiyatlamasının ardından SpaceX’in piyasa değeri de dikkat çekici bir seviyeye ulaştı. Yapılan hesaplamalara göre şirketin toplam piyasa değeri 1,77 trilyon dolar olarak belirlendi. Böylece SpaceX, halka arz büyüklüğü bakımından tüm zamanların en büyük işlemlerinden birine imza attı.

Borsada İşlem Tarihi Açıklandı

Şirket açıklamasında, SpaceX hisselerinin 12 Haziran itibarıyla Nasdaq Global Select Market ve Nasdaq Texas borsalarında “SPCX” işlem koduyla yatırımcılarla buluşmasının beklendiği belirtildi. Halka arz sürecinin ise olağan kapanış şartlarının yerine getirilmesinin ardından 15 Haziran’da tamamlanmasının öngörüldüğü ifade edildi.

Ek Hisse Satışına Opsiyon Tanındı

Açıklamada ayrıca, aracı kurumlara halka arz fiyatı üzerinden 83,3 milyon adede kadar ilave hisse satın alma hakkı veren 30 günlük bir opsiyon tanındığı bilgisi paylaşıldı. Bu uygulamanın, halka arz sonrasında oluşabilecek ek talebin karşılanmasına imkân sağlayacağı belirtildi.

Süreç Mayıs Ayında Başladı

SpaceX, halka arz hazırlıkları kapsamında oluşturduğu ve hisselerinin borsada işlem görmesini amaçlayan başvuru dosyasını mayıs ayında ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na (SEC) sunmuştu. Şirketin bu adımıyla başlayan süreç, 75 milyar dolarlık rekor halka arzla sonuçlandı.

Şirketten yapılan duyuruya göre Los Angeles'tan Cleveland, Columbus, Pittsburgh ve Washington Dulles havalimanlarına gerçekleştirilen direkt uçuşlar 5 Ağustos ile 4 Ekim tarihleri arasında askıya alınacak. Ayrıca Charlotte-Ontario ve Charlotte-Sacramento hatlarında da seferler durdurulacak.

Yakıt Faturası 4 Milyar Dolar Artabilir

Reuters'ın aktardığı bilgilere göre American Airlines, 2026 yılı içerisinde jet yakıtı maliyetlerinin 4 milyar doların üzerinde artmasını bekliyor. Şirketin aldığı kararın arkasında yükselen enerji fiyatlarının ve operasyonel maliyetlerdeki artışın etkili olduğu belirtiliyor.

American Airlines, seferlerin tamamen kaldırılmadığını, söz konusu destinasyonlara ulaşımın aktarmalı uçuşlarla sürdürüleceğini açıkladı. Direkt uçuşlardan etkilenen yolculara ise alternatif seyahat seçenekleri veya ücret iadesi sunulacak.

Hürmüz Boğazı Etkisi Sürüyor

Karar, ABD ile İran arasında devam eden müzakerelerin sürdüğü ve küresel petrol ticareti açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizliğin devam ettiği bir dönemde alındı. Enerji piyasalarında yaşanan dalgalanmalar, özellikle havayolu şirketlerinin yakıt giderlerini artırırken sektör genelinde maliyet baskısını da güçlendiriyor.

American Airlines, alınan kararın kalıcı olmadığını vurgulayarak ağustos ve eylül aylarına yönelik kapasite planlaması kapsamında geçici bir düzenleme yapıldığını belirtti. Şirket, uçuş ağını korumaya devam edeceğini ve yolcuların mağdur edilmemesi için gerekli önlemlerin alınacağını ifade etti.

Lax Çıkışlı Hatlarda Azalma

Alınan karara göre LAX ile Cleveland (CLE), Columbus (CMH), Pittsburgh (PIT) ve Washington Dulles (IAD) arasında gerçekleştirilen direkt seferlerde geçici daraltmaya gidildi. Bu düzenleme özellikle yoğun kullanılan iç hat bağlantılarını doğrudan etkiledi.

Orta Doğu Savaşı Sektörü Sarsıyor

Ortadoğu’daki savaşın sürmesi, 2026 yılı boyunca hava taşımacılığı sektöründe dalgalanmalara yol açtı. Havayolları, değişken petrol ve yakıt maliyetlerine karşı daha temkinli bir strateji izleyerek uçuş programlarını küçültüyor ve fiyat politikalarını yeniden şekillendiriyor. Bu durumun yolcu trafiğini doğrudan etkilediği ifade ediliyor.

Yolculara Yeniden Rezervasyon Mecburiyeti Doğdu

Uçuşların aniden iptal edilmesi, binlerce yolcunun seyahat planlarını değiştirmesine neden oldu. Yolcuların büyük kısmı, aynı rotalarda çoğu zaman daha yüksek ücretlerle yeniden rezervasyon yapmak zorunda kaldı.

Sektörde birçok büyük havayolu, yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalara bağlı olarak uçuş kapasitesini yeniden düzenliyor. Şirketler, savaşın yarattığı mali baskı ve artan operasyon giderleri nedeniyle ağlarını daha esnek hale getiriyor.

Ek Hat İptalleri Açıklandı

American Airlines ayrıca Charlotte (CLT) ile Ontario (ONT) ve Charlotte ile Sacramento (SMF) arasındaki seferleri de askıya aldı. Bu ek iptaller, şirketin rota optimizasyon sürecinin bir parçası olarak duyuruldu.

Söz konusu uçuş iptallerinin 5 Ağustos ile 5 Ekim tarihleri arasında geçerli olacağı açıklandı. Etkilenen yolculara, şirket politikaları çerçevesinde alternatif uçuş seçenekleri ya da ücret iadesi sunulacağı bildirildi.

Yoğun Trafikli Rotalar Etkilendi

İptaller, şirketin günlük 6.500’ün üzerinde gerçekleştirdiği seferler arasında yalnızca yaklaşık yarım düzine hattı kapsadı. Ancak bu güzergâhlarda yüksek yolcu yoğunluğu bulunduğu aktarıldı. Ulaştırma Bakanlığı verilerine göre, geçen yıl bu rotalarda toplamda 1,4 milyonun üzerinde gidiş-dönüş yolculuk gerçekleştirildi.

Aktarmalı Ulaşım Devam Edecek Mi?

Şirket, LAX çıkışlı bu şehirlere seyahat etmek isteyen yolculara hizmetin devam edeceğini ancak doğrudan uçuş yerine aktarmalı seçeneklerin kullanılacağını açıkladı.

Yakıt Faturasında Büyük Artış Beklentisi

Reuters kaynaklarına göre havayolu şirketi, jet yakıtı maliyetlerinde bu yıl 4 milyar doları aşan bir artışla karşı karşıya kalmayı öngörüyor. Bu artışın operasyonel bütçeyi ciddi şekilde etkilediği belirtiliyor.

American Airlines yaptığı açıklamada, “2026 kapasite planlaması kapsamında Ağustos ve Eylül aylarında bazı hatlarda mevsimsel düzenlemeler yapıyoruz. Hiçbir hattımız süresiz olarak askıya alınmamıştır ve yolculara alternatif seyahat veya iade seçenekleri sunulmaktadır.” ifadelerini kullandı.

Rakip Havayolunda Benzer İptaller

Benzer bir karar da Norse Atlantic Airways tarafından alındı. Şirket, artan yakıt maliyetleri nedeniyle yaz sezonunda Los Angeles çıkışlı tüm uçuşlarını iptal ettiğini duyurdu.

Tüketici İkinci Ele Yöneliyor

Otomobil üreticileri kârlılığı yüksek SUV ve pickup modellerine ağırlık verirken, tüketiciler mevcut araçlarını daha uzun süre kullanmayı tercih ediyor. ABD yollarındaki araçların ortalama yaşı 13 yıla çıkarak rekor kırarken, ikinci el araç fiyatları da yükselişini sürdürüyor.

Uzmanlar, yeni araç satışlarının pandemi öncesindeki seviyelere dönmesinin birkaç yıl daha sürebileceğine dikkat çekiyor.

Şirketin Nebraska Çalışma Bakanlığı'na sunduğu resmi bildirimde, fabrikanın kademeli olarak faaliyetlerini durduracağı ve yüzlerce çalışanın işten çıkarılacağı belirtildi.

Omaha'da bulunan tesisin kapatılması kararı ilk olarak 2024 yılında açıklanmıştı. Ancak yayımlanan yeni bildirim, işten çıkarmaların takvimi ve fabrikanın kapanış sürecine ilişkin ayrıntıları ortaya koydu.

Kahvaltı alışkanlıkları değişiyor

Şirketin kararı, ABD'de kahvaltı alışkanlıklarının değiştiği bir döneme denk geldi.

Tüketiciler giderek daha fazla protein ağırlıklı ve daha az işlenmiş gıdalara yönelirken, özellikle çocuklara yönelik ürünlerde şeker ve yapay katkı maddeleri konusunda hassasiyet artıyor.

Uzmanlar, yıllardır düşüş eğiliminde olan soğuk kahvaltılık gevrek satışlarının pandemi dönemindeki kısa süreli yükselişin ardından yeniden gerilemeye başladığına dikkat çekiyor.

451 pozisyon kaldırılacak

WK Kellogg tarafından yapılan bildirime göre, Omaha tesisindeki iş gücü kademeli olarak azaltılacak ve fabrikanın tamamen kapanmasıyla birlikte toplam 451 pozisyon ortadan kalkacak.

Şirket, üretim kapasitesini diğer tesislere kaydırarak operasyonlarını daha verimli hale getirmeyi hedefliyor.

Kapanış sürecinin yaz ayları boyunca aşamalı olarak tamamlanması bekleniyor.

Araştırmaya göre halkın önemli bir bölümü yalnızca gıda harcamalarında değil, sosyal yaşam ve sağlık giderlerinde de tasarrufa gitmeye başladı. Katılımcıların yüzde 59’u eğlence ve ekstra harcamalarını azalttığını belirtirken, yüzde 44’ü araç kullanımını ciddi ölçüde düşürdüğünü söyledi.

Sağlık Harcamaları Erteleniyor

Anket sonuçları ekonomik baskının sağlık alanına da yansıdığını ortaya koydu. Katılımcıların yüzde 31’i tıbbi tedavilerini ertelediğini ifade ederken, yüzde 27’si geçimini sağlayabilmek için ikinci bir işe başladığını belirtti.

Gallup’un yayımladığı başka bir araştırmada ise yalnızca yüzde 16’lık kesim ABD ekonomisini “iyi” veya “çok iyi” olarak değerlendirdi. Katılımcıların yüzde 76’sı ekonomik koşulların kötüleştiğini düşünüyor.

Financial Times’a konuşan THY Yönetim Kurulu Başkanı Murat Şeker’in açıklamalarına göre şirket, Spirit Airlines filosunda yer alan bazı uçakların satın alınması için kiralama şirketleriyle görüşmeler gerçekleştirdi.

Şeker, 7 ila 10 uçak için temas kurulduğunu ancak görüşmelerin “mevcut durum” nedeniyle şu aşamada askıya alındığını ifade etti.

Airbus A320neo ve A321neo modelleri gündemde

Uluslararası havacılık ve finans basınında yer alan bilgilere göre THY’nin özellikle Airbus A320neo ve Airbus A321neo tipi dar gövdeli uçaklarla ilgilendiği belirtiliyor.

Küresel ölçekte yaşanan uçak teslimat gecikmeleri ve motor tedarik sorunlarının, hava yolu şirketlerini hazır teslim edilebilecek uçak arayışına yönelttiği ifade ediliyor.

Spirit Airlines operasyonlarını durdurmuştu

ABD merkezli düşük maliyetli hava yolu şirketi Spirit Airlines, artan yakıt maliyetleri ve mali sorunlar nedeniyle mayıs ayında faaliyetlerini durdurmuştu.

Şirket filosunda Airbus A320 ailesine ait 100’ün üzerinde uçak bulunduğu belirtiliyor.

THY tarafından konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.